Czy różnorodność społeczna jest dla nas źródłem ciekawości czy raczej powodem do obaw? Skąd biorą się stereotypy i niechęć wobec osób postrzeganych jako „inne”? Głos na ten temat zabrała w Polskim Radiu badaczka IPSiR UW dr Kseniya Homel-Ficenes.
Cykliczna audycja Polskiego Radia „Wieczór z reportażem w Jedynce” był okazją do wysłuchania reportażu Moniki Chrobak „Brakujący puzzel”. Opowiada on historię sądeckiej wokalistki Ewy Novel, która ma afrykańskie korzenie i od drugiego roku życia mieszka w Nowym Sączu. Ewa Novel mówi nie tylko o poszukiwaniu korzeni, ale także o tym jak była postrzegana przez rówieśników, jak odnosili się do niej w szkole i poza nią.
Emisji reportażu towarzyszyła dyskusja ekspertów, specjalistów w zakresie migracji. Jej gościnią była badaczka IPSIR – dr Kseniya Homel-Ficenes, która tłumaczyła jak we współczesnej Polsce, ale także szerzej, w Europie podchodzimy do różnorodności.
Bańki informacyjne a stereotypy
Doktor Homel-Ficenes zwróciła uwagę, że – wedle badań – podejście Polaków do do osób z doświadczeniem migracji jest zróżnicowane. Z jednej strony jesteśmy ich ciekawi, z drugiej strony „inność” jest dla nas problematyczna. Grupa dominująca, większościowa definiuje siebie jako „my”, a drugą grupę, wyróżniającą się odmiennymi cechami, określa jako „oni”. Swoje cechy przedstawia jako pozytywne, natomiast cechy przypisywane drugiej grupie – jako negatywne. – Na tym m.in. buduje się poczucie strachu, poczucie wrogości, brak przestrzeni na porozumienie – zwróciła uwagę dr Homel-Ficenes.
W rozmowie pojawił się temat roli mediów społecznościowych, edukacji i bezpośredniego kontaktu między ludźmi. Zdaniem badaczki IPSiR skuteczna edukacja dotycząca różnorodności powinna łączyć szkołę i media z edukacją nieformalną oraz codziennym kontaktem. – Tylko przez żywy kontakt możemy pokonać pewne stereotypy i tę niechęć, która buduje się poprzez media i propagandę – podkreśliła dr Homel-Ficenes. I dodała: – Stereotypy się zmieniają, kształtują. Tutaj patrzyłabym przede wszystkim na media społecznościowe, na osoby młode, które funkcjonują w różnych bańkach informacyjnych i w ten sposób bardzo szybko reagują na zmiany i przejmują pewne stereotypy.
Posłuchaj audycji online
Dr Kseniya Homel-Ficenes jest socjolożką. Obroniła doktorat w Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego. Ważnym obszarem jej zainteresowań naukowych są kwestie związane z migracjami, sprawczością i samoorganizacją osób z doświadczeniem migracji, przedsiębiorczością migrantów – w szczególności kobiet z doświadczeniem migracji. W swoich badaniach analizuje nierówności społeczne i niesprawiedliwości z różnych perspektyw.
W IPSiR realizuje projekt badawczy Preludium 21 pt. „Strategie osiągania sprawczości w zmaskulinizowanym świecie biznesu: socjologiczna analiza trajektorii przedsiębiorczości migrantek w Polsce”. Audycji Polskiego Radia „Inność. Czy mamy z nią problem? Reportaż »Brakujący puzzel«” można posłuchać online na stronie internetowej rozgłośni.